Athens Time
ΑΓ. ΑΝΔΡΕΑΣ - ΠΕΤΡΟΣ Β. ΚΟΥΡΤΗΣ
ΠΕΤΡΟΣ Β. ΚΟΥΡΤΗΣ
ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΟΥ ΑΡΓΗΣΕ ΝΑ ΕΡΘΕΙ
του
Δρ. Αθανάσιος Ε. Νάτσης
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ
Στην απάντηση αυτή γίνεται λόγος για την μονογραφία του κ. Σ .Σκούρτη «Βούρκος η εθνογραφική θεώρηση», ( «Vurgu veshtrim etnografik»), δημοσιευμένη η μονογραφία αυτή το 1987 σε 1000 αντίτυπα από το τυπογραφείο « Μιχάλ Ντούρι » - Τίρανα.
Θα ήθελα αρχικά να εκφράσω κάποια ένσταση και για τον τίτλο της μονογραφίας αυτής ,όπως: ¨όταν λέμε «Βούρκος» , εννοούμε μια γεωγραφική περιοχή, η οποία αποτελείται από ανθρώπους που κατοικούν αυτή, αν όχι ακριβώς μέσα στα γεωγραφικά όρια του προσδιορισμού, άλλα και την γύρω περιοχή. Γ’ αυτό θα έλεγα ότι η μονογραφία θα ήταν πιο σωστή εάν ο τίτλος ήταν « Οι κάτοικοι γύρω από την πεδιάδα του Βούρκου». Διότι όπως παρατηρείται και ο στόχος της μονογραφίας αυτής είναι να περιγράψει , κατά την άποψη του ο συγγραφέας ,και να προσδιορίσει την εθνική καταγωγή και την εξέλιξη των κατοίκων των χωριών της πεδιάδας αυτής
Στόχοι της μονογραφίας είναι δύο κατά των συγγραφέα : (σελίδα 11 μονογραφίας).
1. Πως θα διαμορφωθούν (trajtohen ) τα εθνογραφικά όρια (σύνορα – kufijte) της περιοχής αυτής, του πληθυσμού που έχει κατοικήσει την περιοχή, οι σχέσεις των αγροτών με τους ιδιοκτήτες της γης, οι κατοικίες και οι λαϊκές ενδυμασίες.
2. Στο δεύτερο μέρος της μονογραφίας αναλύονται οι βαθιές αλλαγές που έχουν συμβεί στα χωριά της περιοχής αυτής στα τελευταία 40 χρόνια εξουσίας του λαού και της «σωστής» πολιτικής που ακολούθησε το Κόμμα Εργασίας Αλβανίας για την σοσιαλιστική μετατροπή του χωριού ( σελ.10 μονογραφία Σ.Σκ.)
3. Ως μεθοδολογία της μονογραφία λέει ο συγγραφέας είχε τη Μαρξιστική –
Λενινιστική, που είναι ,όπως γράφει , πιο επιστημονική μεθοδολογία, διότι διαφορετικά δεν μπορούν να εξηγηθούν όλες αυτές οι αλλαγές. Αυτή είναι η σύσταση που έχει υπόψη του ο συγγραφέας από το έργο του Ε. Χότζα 2/1983 σελ. 7. ( σελ.12.μονογραφεία) .
4. Επίσης ο συγγραφέας αναφέρει (σελ.12 μονογραφίας) ότι πλήρεις μελέτες σε εθνογραφικό επίπεδο για την περιοχή δεν υπήρχαν, αλλά όπως , γράφει πιο κάτω μερικά δεδομένα δεν έλειψαν. Για να ολισθήσει περαιτέρω στην ίδια σελίδα σε μεγάλο ατόπημα , ότι αρχαίοι Έλληνες κα Ρωμαίοι δίνουν σύντομες πληροφορίες για την « ιλλυρική» φυλή των Χαόνων, όπου υπαγόταν και η περιοχή αυτή.( Εδώ προσοχή, γιατί από το σημείο αυτό ξεκινάει το μεγάλο λάθος του συγγραφέα, και που θα αναφερθούμε πιο κάτω εκτενέστερα).
5.Τα στοιχεία που επεξεργάζεται ο συγγραφέας , για την μεσαιωνική περίοδο τα άντλησε από τις καταγραφές της οθωμανικής αυτοκρατορίας 1431,1506,1520,1582-83, και σημαντικά αποτελέσματα για την δημογραφική και οικονομική κατάσταση εξάγει ο ίδιος από τα δεφτέρια τον φόρων, ( και αυτά τα εμπιστεύτηκε πλήρως), ενώ για τα στοιχεία που μας δίνουν για την περιοχή ο Π.Αραβαντινός, Α.Μαμόπουλος, και άλλοι ξένοι περιηγητές, την Ήπειρο , όπως λέει ο συγγραφέας ( σελ. 13 μονογραφίας ) πέρασαν από μια κριτική σύνταξη, διότι, κατά των συγγραφέα είχε αντιληφθεί ο ίδιος (συγγραφέας)σοβινιστικές τάσεις από τους διακεκριμένους αυτούς επιστήμονες.
6. Για την περίοδο μετά την απελευθέρωση, την κύρια πηγή στοιχείων αποτελούσαν τα έγγραφα του Κόμματος και του κ. Ε. Χότζα ( σελ.13 μονογραφίας)
7. Όπως λέει ο συγγραφέας, στοιχεία άντλησε και από διάφορες άλλες πηγές, όπως από τις τοπικές διοικήσεις , από τα σχολεία κ.α. Η χρονική περίοδο που εξετάζει, η μονογραφία είναι εκείνη της περιόδου 1900 – 1980. ( σελ. 13 μονογραφία )
ΙΙ. ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΟΝΟΓΡΑΦΊΑ.
ΓΕΝΙΚΑ
1. Η μονογραφία αποτελείται από έξι κεφάλαια , όπου κατά τη γνώμη μας, το πρώτο αποτελεί το κυριότερο και που στο κεφάλαιο αυτό παρατηρούνται οι μεγαλύτερες διαστρεβλώσεις της πραγματικότητας είτε σκόπιμα (να υπηρετηθεί καλύτερα το καθεστώς, γιατί οι συνθήκες τέτοιες ήταν), είτε από μια επιφανειακή έρευνα του προβλήματος που προσπαθεί ο συγγραφέας να προσεγγίσει .Όπως και να έχει το θέμα και στις δύο περιπτώσεις δεν καταγράφεται αντικειμενικά η πραγματικότητα, δεν χρησιμοποιείται η τεράστια βιβλιογραφία που υπάρχει για την περιοχή αυτή από την αρχαιότητα έως και σήμερα και κατά την γνώμη μου δεν συνιστά ένα επιστημονικό εγχειρίδιο, σοβαρό για χρήση.
2. Ο συγγραφέας αποφεύγει συστηματικά και δεν αναφέρεται σχεδόν πουθενά, ότι η περιοχή του Βούρκου υπάγεται και αποτελεί την καρδιά, της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας, αναγνωρισμένης διεθνώς από τον Ο.Η.Ε και από πολλές συμβάσεις και πρωτοκολλά υπογραμμένα και από τις κυβερνήσεις της Αλβανίας, και που η ιστορία της στο χώρο αυτό είναι πάνω από 4000 χρόνια. Καταλαβαίνω της συνθήκες που εσείς γράψατε την μονογραφία αυτή, και γνωρίζω επίσης την τύχη πολλών διακεκριμένων Αλβανών καθηγητών που δεν συμφώνησαν με το καθεστώς και τα μαθήματα του Ε.Χότζα, όμως να ασχοληθείς με την επιστήμη θα πει να ασχοληθείς με την αλήθεια και όχι στην επιστήμη να υπεισέρχεται η πολιτική με αποτέλεσμα να επηρεαζόμαστε σαν επιστήμονες από πολιτικές κατευθύνσεις. Το αντίθετο θα πρέπει να συμβαίνει, δηλαδή, η πολιτική θα πρέπει να κατευθύνεται από την επιστήμη.
3. Τα συμπεράσματα που βγάζει ο συγγραφέας σε πολλές περιπτώσεις είναι αυθαίρετα και ατεκμηρίωτα μη βασισμένα σε πραγματικά στοιχεία, ειδικά στο πρώτο κεφάλαιο και στην παράγραφο «Πληθυσμός», « Popullsia» που είναι και το φλέγον σημείο. Π.χ. στην σελ.21. ο συγγραφέας γράφει: « Popullsia e sotme qe jeton ne fshatrat e Vurgut eshte e perzier, d.m.th. krahas shqiptareve jetojne edhe pakica kombetare Greke. Ketu nuk eshte fjala per fshatra te tilla si Gjashta ,Blerimas, Metoq, Cuka, S.M.T. ne te cilet popullsia eshte krejtesisht Shqiptare , por edhe per fshatrat etjera te zones , ku ka mjaft Shqiptare.”
Δεν νομίζω ότι υπάρχει μεγαλύτερο ατόπημα (διαστρέβλωση της πραγματικότητας) από αυτό, και εξηγώ. Η Εθνική Ελληνική Μειονότητα της Αλβανίας, κ. συγγραφέα είναι μειονότητα σε σχέση με όλον τον πληθυσμό της Αλβανίας, ενώ στην περιοχή που εσείς αναφέρεστε, στα χωριά του Βούρκο, είναι αμιγής πληθυσμός και σε αυτά έχει διατηρηθεί η ελληνική ακεραιότητα, αυτή έως και σήμερα. Παραδόξως, κ. συγγραφέα ,μιλάτε για χωριά όπως Μετόχι, Τσούκα, Μ.Τ.Σ. πως ολόκληρος ο πληθυσμός είναι αλβανοί. Ως κάτοικος ενός από τα χώρια αυτά σας διαψεύδω κατηγορηματικά, ότι δεν είναι έτσι. Για το Μ.Τ.Σ ( Παραπόταμος), που εσείς αναφέρετε, ουδέποτε ο πληθυσμός του χωριού, αν θέλετε και της επιχείρησης αυτής ήταν στην πλειοψηφία αλβανοί. Με στατιστικές που εσείς αγνοήσατε όταν κάνατε την μελέτη, το 90% του πληθυσμού ήταν ελληνικής καταγωγής. Και είμαστε σε θέση να σας αναφέρουμε ονομαστικά τους κατοίκους αυτούς.. Πρέπει κ. συγγραφέα να τονίσουμε ότι και τότε όπως και σήμερα είχαμε πολύ καλές σχέσεις με τους αλβανούς φίλους μας που μαζί εργαστήκαμε και αντιμετωπίσαμε τις ίδιες δυσκολίες. Με τη μονογραφία αυτή, έτσι όπως τα περιγράφετε μόνο δεινά διαπράττετε και τίποτε άλλο στις σχέσεις αυτές. Γνωρίζω πολύ καλά το χώρο και έχουμε και δικούς μας ανθρώπους που ζούσαν και ζουν στα χωρία Μετόχι , Τσούκα, κ.α. που εσείς αντίθετος παρουσιάζετε με τρόπο αντεπιστημονικό και όλως αντίθετο.
4. Το μεγαλύτερο λάθος της μονογραφίας κ. συγγραφέα είναι στην σελίδα 21 και συγκεκριμένα αναφέρεστε: « Pjesa e popullsise greqishtfoles emban veten te ardhur ne kete pellg. Te moshuarit jane ne gjendje te thone se para sa brezash dhe nga kane ardhur te paret e tyre.Edhe te dhenat dekomentare tregojne se kjo popullsi eshte e mbledhur nga pronare feudal ne kohen e sistemit te cifligut ; ata erdhen si bujq per te punuar tοkat e fushes se Vurgut”.
Για το πρώτο μέρος της δήλωσης αυτής δηλαδή: “ Pjesa epopullsise greqishtfoles emban veten te ardhur ne kete pellg. Te moshuarit jane ne gjendje te thone se para sa brezash dhe nga kane ardhur te paret e tyre.”
κ. Συγγραφέα , εάν καταλαβαίνω καλά, στην ερευνά σας βρήκατε ανθρώπους που μιλούσαν ελληνικά (greqishtefoles) και που θεωρούν (e mban) τον εαυτό τους ως επυλίδες ( ερχόμενοι) στην περιοχή αυτή. Επίσης μερικοί ηλικιωμένοι ήταν σε θέση να σας ομολογήσουν και πότε και από πού ήρθαν οι προγονής τους. Κ. συγγραφέα, μήπως συγχέετε την πραγματικότητα και έχετε υπόψη κατοίκους του χωριού Αγ Γιάννη (Blerimas) που έχουν μια ξεχωριστή ιστορία, διότι δεν αναφέρεστε σε κανένα όνομα και πρόσωπα που να δηλώνουν κάτι τέτοιο. Προσωπικά θεωρώ μια δήλωση τέτοια θράσος, και ειδικά όταν δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα και διασταυρωμένα στοιχεία για ένα τέτοιο καίριο θέμα για έναν σημαντικό πληθυσμό. Διαπιστώνω επίσης , ακόμα και σήμερα, την αγανάκτηση και τον θυμό των κατοίκων της περιοχής αυτής για την ύβρη και την υποτίμηση που τους κάνατε.
Για το δεύτερο μέρος της δήλωσης σας: « Edhe te dhenat dοkumentare tregojne se kjo popullsi eshte mbledhur nga pronaret feudal ne kohen esistemit te cifligut ,ata erdhen si bujq per te punuar tokat e fushes se Vurgut».
Πρώτα από όλα κ. συγγραφέα πείτε μας κάποια πηγή (document) που να αναφέρεται όπως υποστηρίζετε, ότι ο πληθυσμός αυτός του Βούρκου είναι έπηλυς και από πού έρχεται στα εδάφη αυτά που τα κατοικεί περίπου 4000 χρόνια. Κ. συγγραφέα το αντίθετο έχει συμβεί δηλαδή οι βόρειοι πληθυσμοί έχουν μετακινηθεί προς το νότο σε μεγάλο βαθμό 3 φορές, τουλάχιστον στην ιστορία, είτε αυτοί ήταν αλβανοί , είτε σλάβοι είτε αν θέλεις και έλληνες από την «Νέα Ήπειρο», όπως ονομαζόταν η μέση Αλβανία Μπορούμε εδώ να δώσουμε πάρα πολλά παραδείγματα , όπως μετα τον θάνατο του Σκεντέρμπεη, στην περίοδο του Αλί πασά και σε άλλες εποχές της ιστορίας, όπως είναι και η τελευταία της δεκαετία του ’90. (που θα την γράψει κάποια φορά κα η ιστορία) Σήμερα στις γύρω χώρες, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Γερμανία και αλλού μετανάστεψε ο μισός πληθυσμός της Αλβανίας. +Θα σας παραθέσω εδώ την ομολογία του Γκριγκορι Λ. Αρς.απο το βιβλίο του « Η Αλβανία και η Ήπειρος στα τέλη του ΙΗ’ και στις αρχές του ΙΘ’ αιώνα» και συγκεκριμένα στην σελ.298 γράφει : « Η μεταφορά των Αλβανών χωρικών δεν είχε πάντα των χαρακτήρα της τιμωρίας. Είναι γνωστά πολλά περιστατικά όπου ο Αλή πασάς εγκαθιστούσε Αλβανούς μουσουλμάνους από την ενδοχώρα της νότιας Αλβανίας σε διάφορες περιοχές που μόλις είχε αρπάξει από τον ντόπιο πληθυσμό .Επίσης τους εγκαθιστούσε σε περιοχές που είχαν στρατηγική σημασία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Πρέβεζα. Όταν περιήλθέ στα χέρια του η Πρέβεζα , πολλοί Έλληνες σκοτώθηκαν υπερασπίζοντας την πόλη και αρκετοί έφυγαν η μεταφέρθηκαν βίαια σε τσιφλίκια του. Στη θέση τους εγκατάστησε Αλβανούς ορεσίβιους μουσουλμάνους , στους οποίους έδωσε τη γη, τα σπίτια και την περιουσία των ντόπιων. Σε διάφορες πηγές αναφέρεται η εγκατάσταση μουσουλμάνων στη Χειμάρα, Δρυμάδες, Σούλι, και σε άλλες περιοχές της Τσαμπουριάς και της Βόνιτσας.». Αυτά τα στοιχεία προκύπτουν από τον Ρώσο ερευνητή, από τα αρχεία της Ακαδημίας και των Ρώσων πρόξενων Π.Μπιτσίλη στην Αλβανία και Χειμάρα, και γενικά από τις εκθέσεις των πρόξενων και άλλων εντεταλμένων της ρωσικής κυβέρνησης στα Βαλκάνια, που είναι πηγές πρώτης τάξεως όπως λέει και ο Αρς, στην σελίδα 17 του ίδιου βιβλίου. Επίσης ,για παράδειγμα , η γη της Νιβίτσας και δύο γειτονικών χωριών (Χειμάρας) μετατράπηκε σε τσιφλίκι του και πολλοί κάτοικοι μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλία.( A .Mazon, Documents contes et chanson slaves de l’Albanie du Sud. Παρίσι 1936,σελ.8). Εναντίον αυτών που αντιστέκονταν ο Αλί πασάς έπαιρνε αυστηρά μέτρα . Πάνω από 100 οικογένειες Χειμαριωτών μετέφερε στην ελώδη περιοχή Σαλαώρα (παράλια του Αμβρακικού κόλπου), όπου οι περισσότεροι από αυτούς πέθαναν από τις αρρώστιες. ( Π Αραβαντινός . Χρονογραφία …,τ.2 σελ.145,W.Plomer ,σελ.22).
Επίσης ο Πουκεβίλ σελ.37.στο βιβλίο του «Ταξίδι στην Ελλάδα – Ήπειρο» γράφει: «Τριάντα τρία χωριά σκορπισμένα στην κοιλάδα του Σκαρφίτσα, έκαναν την Αρμπορία μια ευτυχισμένη περιοχή , σχεδόν ίση σε πληθυσμό με το διαμέρισμα της Αδρυϊνουπολης. Υπερήφανοι και ελεύθεροι οι κάτοικοι τους απολάμβαναν ήσυχοι τον ελεύθερον αέρα της πατρικής τους γης. ….Ένας άνδρας γεννημένος στο γειτονικό τους χώρο , ένας Λιάπης από το Τεπελένι , ο Αλή πασάς , είχε ορκιστεί να τους καταστρέψει.Και μόλις ολοκλήρωσε τον αφανισμό του Γαρδικιού οι Ακροκεραυνιώτες της Αρμπορίας έγιναν ο στόχος της νέας εκδίκησης που ήταν φωλιασμένη στο βάθος της καρδιάς του. Οι άνθρωποι αυτοί δεν πρόβαλαν αντίσταση και έτσι ο Αλή πασάς δεν μπορούσε να βρει δικαιολογία για να τους σφάξει. Και όμως εφάρμοσε ένα σατανικό σχέδιο με το οποίο τους αφάνισε ολοκληρωτικά.Τι έκαμε! Με βάση αυτό το σχέδιο ο στρατός του μπήκε στην περιοχή και τον συνάντησα κι εγώ , γράφει ο Πουκεβίλ την στιγμή που περνούσα από εκεί. Τα στρατιωτικά αυτά τμήματα είχαν ξεσηκώσει και μετακινούσαν τους κατοίκους από όλα τα χωριά και χωριαδάκια χωρίς να κάνουν καμιά διάκριση ούτε φύλου ούτε ηλικίας , και αυτό μέσα στη βαρυχειμωνιά του 1815…. Με τον τρόπο αυτό ξεριζώνονται βάναυσα από την γη των πατεράδων τους οι καλλιεργητές της «τα παιδιά της γης». Σέρνονταν μακριά από τις εστίες τους γυναίκες,παρθένες και παιδιά! Και όλη αυτοί μεταφέρονταν στην Αϊδονία , στα βρώμικα και ανθυγιεινά έλη των ορυζώνων της Αχερουσίας. …Τη στιγμή που όλος ο κόσμος ξεριζωνόταν από τα χώματα του και του τάφους των προγόνων του , έβλεπε κανείς να καταφθάνουν ένα μέρος του χριστιανικού πληθυσμού της Πρέβεζας και ολόκληροι πληθυσμοί από τη Θεσσαλία και τη Μακεδονία. Έτσι η Αμπαντία ποτίστηκε από τα δάκρυα των κατοίκων της που τους έδιωχναν από τη γη τους και από τα δάκρυα άλλων ανθρώπων , χριστιανών αυτών ,που τους μετέφεραν εκεί. Και γράφει ο Πουκεβίλ πιο κάτω : Παραβρέθηκα στο συμβούλιο που συγκάλεσε ο Αλή πασάς και παρακολούθησα και τη πειστική επιχειρηματολογία των Γερόντων της Αρμπορίας , που δεν ζητούσαν τίποτα άλλο παρά μόνο να τους κάμει τη χάρη να τους αφήσει να πεθάνουν στην πατρική τους γη. Συγκινήθηκα από τις σπαραχτικές ικεσίες τους και άκουσα την άρνηση του δυνάστη τους, που δεν ήθελε να τους δώσει ούτε μια αναβολή, του λάχιστων μέχρι την άνοιξη.» Και πιο κάτω στην περιήγηση του το 1815 0 Πουκεβίλ , περιγράφει όλα τα χωριά της κοιλάδας του Δελβινού ( Βούρκου ) με την σειρά όπως, το χωριό Λυκούρια ,χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας Ανχέσμης, που την αναγνωρίζουμε από τους αρχαίους ελληνικούς τάφους και από την αρχιτεκτονική των ερειπίων των οικοδομημάτων της.(σελ.40 του ίδιου βιβλίου), πιο κάτω είδα τα ίχνη της αρχαίας ξακουστής Φοινίκης (σελ. 41 – 44), το χωριό Κρανιά, το χωριό Αλεπού (σήμερα Τσαούση), το χωριό Λύκος ( σημερινό Άλυκο, το χωριό αυτό γράφει ο Πουκεβίλ είναι χτισμένο στην κορυφή ενός μαυριδερού λόφου και αποτελείται από εξήντα καλύβες , όπως την προϊστορική εποχή. (σελ.44), περιγράφει πιο κάτω το χωριό Μαχμούτ μπέη ,το χωρίο Νεοχώρι, το Βουθρωτό τη λίμνη Πέλοντη, την Κονίσπολη, την Φανοτή , το χωριό Χαλέζι, το ελληνικό χωριό όπως λέει ο Πουκεβίλ την Μουρσιά που απέχει τέσσερις λεύγες από την Κονίσπολή. Αναπαράγω εδώ την περιήγηση του Πουκεβίλ στα χωριά της κοιλάδας του Βούρκου, μήπως βρεθεί κάτι για την μετακίνηση του πληθυσμού της περιοχής αυτής. Αν είχε συμβεί κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατών να μην το περιέγραφε ο Πουκεβίλ είτε και οι άλλη περιηγητές. Εμείς στην πολυετή μας ερευνά δεν βρήκαμε πουθενά κάτι τέτοιο. Εδώ φαίνετε καθαρά ότι, ο πληθυσμός της κοιλάδας του Βούρκου είναι αυτόχθονος και δεν μετακινήθηκε ποτέ από τις εστίες του. Αυτό δεν συνέβη από την καλοσύνη του Αλή πασά για τον πληθυσμό αυτών , αλά κατά την γνώμη μου δεν αποτελούσαν οι κάτοικοι αυτοί κίνδυνος για τον πασά, γιατί δεν ήταν Τούρκοι (η Αλβανοί) όπως λέει ο Πουκεβίλ που μπορεί να πλουτύνουν χωρίς να δουλεύουν και να γίνουν πασάδες και να αμφισβητούν το Αλή πασά. Αυτή είναι η πραγματικότητα, του πληθυσμού αυτού και όσα γράφονται στην μονογραφία είναι για πολιτικούς η προπαγανδιστικούς σκοπούς.
Με τις αποδείξεις του Πουκεβίλ, αλλά και των άλλων περιηγητών στην περιοχή, διαπιστώνεται ένας άγριος ξεριζωμός πληθυσμού σε όλη την επικράτεια του Αλή πασά, και πολιτική του ήταν «διαιρε και βασίλευε».
Την ελληνικότητα του πληθυσμού της περιοχής και ολόκληρη της Β.Ηπείρου φανερώνουν πληροφορίες σοβαρών και αμερόληπτων 1778 ο William περιηγητών οι οποίοι έζησαν στην Ήπειρο, και συγκεκριμένα :
Α.- Στα Eton ,περιηγητής και πρόξενος της Αγγλίας στα Ιωάννινα τονίζει ότι , η αναλογία των χριστιανών έναντι των μωαμεθανών είναι πέντε προς ένα (William Eton . A survey of the Turkish Empire.)
Την ίδια χρονιά ο De la Sola ,πρόξενος της Γαλλίας στην Ήπειρο γράφει ότι ένας Τούρκος αναλογούσε σε δέκα Έλληνες. ( De la Sola . Tableu historique de la Turquie.)
B. To 1826 ο ιστορικός Puqeville, πρόξενος της Γαλλίας στα Ιωάννινα, υποστηρίζει με βάση την ιστορία, τα ήθη και τον χαραχτήρα του πολιτισμού, ότι όλη η περιοχή του Δελβίνου, Βερατιού και Μοσχόπολεως κατοικείται από Έλληνες. (Puqeville. Histoire de la regeneration de la Grece A 65.)
Γ. Στα 1835 ο Άγγλος Leake, ο σπουδαιότερος μελετητής της Ηπείρου την εποχή αυτήν γράφει ότι οι τέσσαρες επαρχίες του Βιλαετιού των Ιωαννίνων κατοικούνται από Έλληνες (Leake. Travels in Northen Grecce.)
Δ. Το 1871 ο Γερμανος M.Shmidt (Das Volksleben der Neugriechen), εξέχων καθηγητής του Πανεπιστήμιου της Freiburg, τονίζει ότι οι πιο γνήσιοι Έλληνες είναι οι κάτοικοι της Ηπείρου.
Ε. Στα 1877 ο Αγγλος γεωγράφος Stanford (An Ethnological map Of European Turkey and Grecce), θέτει ως οροθετική γραμμή των ελληνικών εδαφών την ευθεία η οποία αρχίζει από τον κόλπο του Αυλώνα και καταλήγει βορείως της Αχρίδας.
Z. Στα 1878 ο Γερμανός γεωγράφος M.Kiepert ( Lehbruch der alten geographie ), ο σοφός καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βερολίνου υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ελληνικότερη περιοχή από την Ήπειρο ως προς τον πληθυσμό , την γλώσσα και τη διάνοια. Θέτη τα βόρεια σύνορα της Ελλάδος στον ποταμό Γενούσο(Shkumbini) .
Η. Αλλά βαρύνουσα γνώμη στην πλάστιγγα της εθνολογικής συστάσεως του πληθυσμού της περιοχής και όλης της Β.Ηπείρου αποτελεί η επίσημη άποψή της τότε Κυβέρνησης της Τουρκικής Αυτοκρατορίας η οποία θέτει την σφραγίδα της αληθείας στο φλέγον αυτό ζήτημα.. Και η Υψηλή Πύλη δήλωνε ότι στην Ήπειρο οι «άπιστοι» υπερτερούν με μεγάλη πλειοψηφία από τους «πιστούς». Έτσι ορίζεται ότι οι Έλληνες ήταν πολύ περισσότεροι από τους Τούρκους και Αλβανούς μαζί. Το βλέπουμε αυτό καθαρά σε αυτόγραφο του Σουλτάνου Μαχμούτ του Β’ οπού τονίζετε η μεγάλη αυτή πλειοψηφία. Και αργότερα στα 1876 όταν οι Σλάβοι απειλούσαν να εισβάλουν στην Ήπειρο η «Επίσημος Εφημερίς του Βιλαετιού των Ιωαννίνων» στο φύλλο 2 Φεβρουαρίου 1876 γράφει τις χαρακτηριστικές και σπουδαιότερες αυτές λέξεις: «Η Ήπειρος δεν πρέπει ποτέ να λησμονιέται είναι η αρχαία Ελλάς , ο πρώτος σταθμός του Ελληνισμού , όπου γεννήθηκαν η θρησκεία και τα ελληνικά γράμματα , και οπόθεν διεσπάρησαν εις όλη την Ελλάδα. Εις την Ήπειρο όλοι οι κάτοικοι ανήκουν εις μίαν φυλήν, εις μίαν εθνότητα ,μίαν και αδιαίρετων».
Θ. Το 1922 ο Φιλανδός Ι.Σεντερχολμ αντιπρόσωπος της Κ.Τ.Ε. στον οποίο ανετέθη επιτόπια έρευνα για τον καθορισμό της εθνικότητας του πληθυσμού της Β. Ηπείρου ως αποτέλεσμα της έρεύνης του γράφει ότι οι χριστιανοί κάτοικοι υπερτερούν καταφανώς των μουσουλμάνων. Τέτοια παραδείγματα και έρευνες υπάρχουν παρά πολλές από αξιοπρεπείς καθηγητές οι οποίοι ερευνούν το θέμα από την αρχαιότητα έως σήμερα. Δεν θα αναφέρω άλλους για την περίοδο αυτή.
Είναι περιττό να αναφέρω άλλους ερευνητές και ιστορικούς για την περίοδο αυτή.
Χάονες – Θουκυδίδης
Κ. συγγραφέα γράφεται στην σελίδα 21 : Kaonia banohej nga fise barbare , pra jo greke,. (σελ.21-22,μονογραφία), και πιο κάτω γράφεται: Kaonia per rrjedhoje edhe zona e Vurgut, qe bente pjese ne te , ka qene e banuar nga popullsi Ilire. (σελ. 22 μονογραφίας), είναι αυτό το δικό σας αφαιρετό και ατεκμηρίωτο συμπέρασμα, που έρχεται σε αντίθεση με όλες τις άλλες έρευνες. Συγκεκριμένα , κ. συγγραφέα, η λέξη βάρβαρος δεν έχει για τους αρχαίους εθνολογική σημασία. Παραθέτω εδώ την γνώμη του περίφημου Γερμανού ιστορικού Ernest Curtius για το θέμα αυτό : « Οι Έλληνες των δοκίμων χρόνων σφόδρα δυσαρεστώς είχαν προς παν ξενότροπων εν τη γλώσσης και συγγενή φύλα υπελάμβαναν ως αλλοδαπά και βάρβαρα. Το ξενότροπων δε τούτο εκείτο εν τη διαφορά του πολιτισμού και δι’αυτό το περί τούτου αίσθημα δεν δύναται να θεωρηθεί ως αληθές τεκμήριον των εθνολογικών σχέσεων».(Δ. Ευαγγελίδη: Οι αρχαίοι κάτοικοι της Ηπείρου. Ιωάννινα 1962.) Ο Ν.Hammond, αποδεικνύει ότι όσες φορές ο Θουκυδίδης προσαγορεύει βάρβαρους τους Μολοσσούς, Θεσπρώτες και Χάονες λαμβάνει υπόψη του τον πολιτισμό τους και πολιτιστικό σύστημα τους και όχι την γλώσσα τους. ( Ιλληρολογία και Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός, σελ.39 Αχ. Λαζάρου, καθηγητής Πανεπιστήμιου Σορβόννης, Γαλλίας).
Και κάτι άλλο κ. συγγραφέα. Οι Χάονες ήταν το τρίτο σημαντικότερο φύλο στην Ήπειρο μετά τους Θεσπρωτούς και Μολοσσούς. Ο Θουκυδίδης καθορίζει ακριβώς τα σύνορα, με τον ποταμό Θύαμη ( τον σημερινό Καλαμά), προς το βορά η Χαονία έφτανε ως την Απολλωνία και περιλαμβάνει τις εκβολές του Αώου και τις γύρο χώρας. Στα ανατολικά γειτόνευε με τους Ατιντάνες που κατοικούσαν την σημερινή κοιλάδα του Αργυροκάστρου και γύρω στο Τεπελένι (Αντιγονεία) και νοτιότερα με τους Μολοσσούς.
Από τη γεωγραφική τους θέση οι Χάονες βρισκόταν σε συχνή επικοινωνία με τους βόρειους γείτονες τους τούς Ιλλυριούς. Αλλά σε όλη την ιστορική τους ζωή ξεχώριζαν από τους Ιλλυριούς και αποτελούσαν χωριστή εθνότητα. ( Δ .Ευαγγελίδης Οι αρχαίοι Κάτοικοι της Ηπείρου. σελ 21. 1962) και πιο κάτω σελ.22 ο Ευαγγελίδης τονίζει. Από την δράση τους στην ιστορία οι Χάονες φαίνονται πάντοτε Έλληνες και ομοεθνής με τους Ηπειρώτες. Όπως φαίνεται κ. συγγραφέα, από τα όσα αναφερθήκανε πιο πάνω, διαψεύδεστε από μεγάλους καθηγητές , ότι η Χάονες ήταν φύλο Ιλλυρικό.
Επίσης ,το εγκυρότερο σήμερα σύγγραμμα , αλλά και σχετικά σύγχρονο , στο οποίο αποδεικνύεται η ελληνική καταγωγή των Ηπειρωτών, ανήκει στον καθηγητή N.Hammond , ο οποίος με θαυμαστή υπομονή και επιστημοσύνη διασαφηνίζει κάθε αμφιλεγόμενο στοιχείο και τα συνακόλουθα σχόλια μελετητών.
Στο βιβλίο αυτό, «Ήπειρος» 1967, ο Καθηγητής N.G.L. Hammond, δεν αφήνει καμία αμφιβολία, πως ο χώρος της Ηπείρου είχε από πολλούς αιώνες π.Χ. Έλληνες κατοίκους, που μιλούσαν την Ελληνική γλώσσα. Επίσης η έρευνα του Καθηγητή N.G..Hammond μας δείχνει την ενότητα, που υπάρχει τόσο στα πολιτιστικά στοιχεία, όσο και στα εθνολογικά, μεταξύ της Βορείου και Νοτίου Ηπείρου, επίσης και της Ηπείρου με την νότια Ελλάδα, αφού από την Ήπειρο κατέβηκαν στην νότια Ελλάδα οι Έλληνες και αργότερα μέχρι την Σπάρτη και την Κρήτη.
O N.G.L.Hammond, αποδεικνύει ότι, τα καθαρά ελληνικά ανθρωπωνύμια, τα τοπωνύμια, τα λείψανα των αρχαίων πόλεων, των φρουρίων, των αγαλμάτων , των νομισμάτων, των νεκροπόλεων, των επιτύμβιων επιγραφών και στηλών τα οποία είναι κατεσπαρμένα επί της Χαονίας, μαρτυρούν ατράνταχτα την Ελληνικότητα της Χαονίας.Τα μέχρι τώρα αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν κατά τρόπον ανεπίδεκτων αμφιβολίας την από αρχαιοτήτων χρόνων ύπαρξιν Ελληνικού φύλου εις την Χαονίαν. Οι Χάονες ως φυλή υπήρξαν Έλληνες Ηπειρώται – Δωρικής καταγωγής, ομιλούσαν την Ελληνική γλώσσα και συγκεκριμένως την Δωρική διάλεκτο, λάτρευαν τους ιδίους θεούς με τους Έλληνες, αισθανόταν Έλληνες και ουδέποτε είχαν αποβάλλει τα γνήσια Ελληνικά αισθήματα τους.
Σε απόσταση 18 χλμ. από το Βουθρωτό και 8 χλμ. από τον Ιόνιο πέλαγο βρίσκεται η πρωτεύουσα της Χαονίας η Φοινίκη, γράφει ο N.Hammond. Σήμερα διακρίνονται σημαντικά ερείπια των κυκλώπειων τοίχων, τα οποία περιτειχίζουν την αρχαία πόλη της Φοινίκης. Η ιστορία της Φοινίκη απέβη κατά την αρχαιότητα και ιστορία της Χαονίας και ολοκλήρου της Ηπείρου, διότι κατά τα πρώτα ρωμαϊκά χρόνια η τύχη της χώρας αυτής συνεδέθησαν στενότατα και πλήρης με την τύχη της πόλεως της Φοινίκης στην οποία είχαν συγκεντρωθεί όλες η στρατιωτικές , πολιτικές , πολιτιστικές και οικονομικές εξουσίες της ομοσπονδίας “ Κοινών των Ηπειρωτών “. Ως πρωτεύουσα της Χαονιάς, από όλες τις αρχαιολογικές ανασκαφές που έχουν γίνει κατά καιρούς από αξιοπρεπείς αρχαιολόγους, όπως ο L.M.Ugolini, αλλά και από σημερινές ανασκαφές, αποδεικνύετε ότι η Φοινίκη κατοικούταν από την φυλή των Χαόνων και ως έλληνες Ηπειρώτες, ομιλούσαν, και έγραφαν την ελληνική γλώσσα και πίστευαν στους ίδιους θεούς όπως και οι Έλληνες. Και εδώ είναι περιττό να μνημονευθούν όσα περιγράφουν οι περιηγητές και οι γεωγράφοι, που επισκέφθηκαν κατά καιρούς τη χώρα, όπως o Leake, Pouqeville, o Isambert, o Ohilippson, o Patch, για να περιοριστούμε σε μερικά γνωστά ονόματα του 19ου αίωνα.
Το βιβλίο αυτό, του καθηγητή N.Hammond, δεν είναι μια εξιστόρηση γεγονότων, μια απλή ιστορία, αλλά, είναι κυρίως, μια ιστορική έρευνα που διαφωτίζει και ερμηνεύει τα πιο σκοτεινά σημεία της ιστορίας της Ηπείρου από την παλαιολιθική εποχή μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια. Και πρέπει να ομολογηθεί, ότι δίχως τα σπάνια συνθετικά και κριτικά προσόντα του συγγραφέα, η Ήπειρος θα αναζητούσε, ίσως, για πολλές ακόμα δεκαετηρίδες, αν όχι εκατονταετηρίδες, το αληθινό ιστορικό της.
Επίσης, λεπτομέρειες και αποδεικτικά στοιχεία για την Ήπειρο μπορεί κανείς να βρει στην πλούσια βιβλιογραφία που υπάρχει από την αρχαιότητα έως σήμερα, όπως Πολύβιος, Θουκυδίδης, Στράβωνος, Livius, Παυσανίας, Ηροδότου, Κυράνης, και πολλών άλλων ιστορικών. Ο Δ. Ευαγγελίδης, μας αναφέρει ότι είχαν προηγηθεί, από τον L.M.Ugolini, δικές τους δημοσιεύσεις για την Φοινίκη , από το 1913 και που έχει καταχωρηθεί κατά ένα μέρος από το 1914 στην διεθνή βιβλιογραφία στο Arch.Jahrbuch 1915,Bibliographie, σελ.20. και συγκεκριμένα γράφει : « Στη Φοινίκη, μέσα σε υψίπεδο της κορυφής του λόφου, που περιβάλλεται από μεγαλόπρεπα τείχη, βρέθηκαν ένας Ελληνικός ναΐσκος μετασχηματισμένος από τους βυζαντινούς σε βαπτιστήριο, μια δεξαμενή των ρωμαϊκών χρόνων και μια εκκλησία , και στα νότια του λόφου ένας Ελληνικός τάφος και επιγραφές. O D.M. Lewis, Μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας, Ο John Boardman, Μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας, και άλλοι Καθηγητές του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης , στην μελέτη τους η «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» σελ.106 γράφουν: «Οι Χάονες, όπως θα δούμε, ήταν ομάδα ελληνόφωνων φύλων και οι Δέξαροι, ή οι Δασσαρήτες , όπως ονομάστηκαν αργότερα , ήταν βορειότερη από αυτές τις φυλές.» (ακολουθεί στο βιβλίο αυτό ένας πολύ διαφωτιστικός χάρτης με όλες τις φυλές της Ιλλυρίας στο βορά, της Ηπείρου, και της Μακεδονίας)
Στην μονογραφία σελ.24, αναφέρεται ότι μόνο τρεις τοποκατοικίες (vendbanime) όπως τις ονομάζεται, είχαν συνέχεια για περίπου 150 χρόνια, ενώ στην ίδια σελίδα , στο πίνακα 1 και στη συνέχεια δεινή συνέχεια σε περισσότερες τοποκατοικίες του Βούρκου. Στην σελίδα 26 της μονογραφίας γίνεται μια άλλη πολύ μεγάλη ολίσθηση από την πραγματικότητα και συγκεκριμένα : « Persa i perket popullsise qe ka banuar ne keto fshatra ne periudhen emesjetes paraturke nuk ka te dhena dokumentare, por duke qene se ne pjesen veriore dhe veriperendimore te pellgut (Senice,Kalase,Palavli,Nivice-Bubar, shenvasil,Lekures), banonte e banon nje popullsi e vjetr autoktone shqiptare dhe ne jug te zones po nje popullsi e tille (Sopik,Pandalejmon,Cameri), jemi te mendimit se edhe ne dy fshatrat e zones se Vurgut ka banuar nje popullsi e tille” Ένα συμπέρασμα τέτοιο είναι έκτος πραγματικότητας και τελείως ατεκμηρίωτο, και για αυτό δεν υπάρχει καμία βάση να σταθεί. Στο σημείο αυτό θα αναφέρω από το βιβλίο «Δυστυχισμένη Βόρειο Ήπειρος» ,του Γάλου δημοσιογράφου, Rene Puaux, ( οδοιπορικό- 1913 –Απελευθέρωση-Αυτονομία). Στη σελ.57 γράφει ο Rene: «Άγιοι Σαράντα ,4 Μαΐου. Έκανα δύο ώρες και ένα τέταρτο από την Κέρκυρα στους Άγιους Σαράντα. Καθώς βγαίνω , για να βρω άλογα , τα οποία θα με μεταφέρουν στο εσωτερικό της χώρας , με περίμενε μια έκπληξη. Όλος πληθυσμός των Αγίων Σαράντα είναι συγκεντρωμένος έξω από το οίκημα στο οποίο κυματίζει η ελληνική σημαία. Πληροφορήθηκαν την παρουσία ενός Γάλλου και ξεσπούν σε ζητωκραυγές ατελείωτες « Ζήτω η Ελλάδα», «Ζήτω η Γαλλία» « Ζήτω η Ένωση». Όταν συνειδητοποιώ πως σε μένα απευθύνεται αυτή η διαδήλωση νιώθω-ομολογώ- να τα έχω χαμένα. Τους χαιρετώ χωρίς να ξέρω τι να απαντήσω σε όλους αυτούς, τους γενναίους ανθρώπους , οι οποίοι με θεωρούν – όπως μου εξηγούν – προσωπικότητα με επιρροή , που θα πάω να βεβαιώσω στην Ευρώπη τον ελληνικό πατριωτισμό τους και πως η μαρτυρία μου θα είναι αρκετή , για να δουν να πραγματοποιείται το όνειρο της Ένωσης της Ηπείρου με την Μητέρα Ελλάδα. Ενώ στην σελ.61.γράφει ο Rene , στις 5 Μαΐου. « Νόμιζα ότι στους Αγίου Σαράντα είχα γνωρίσει τη μοναδική εμπειρία μιας συγκινητικής δημοτικότητας. Στην πραγματικότητα δεν ήταν τίποτε το οποίο να μπορεί να συγκριθεί με ότι έζησα φτάνοντας στη Νίβιτσα Η άφιξη μου εδώ θα μένει μια από τις αναμνήσεις που ποτέ ούτε η ηλικία ούτε οι περιπέτειες της ζωής θα επιτρέψουν να λησμονηθεί… Στα διακόσα μέτρα από τα πρώτα σπίτια ,ένα απροσδόκητο θέαμα με έκανε να τραβήξω τα χαλινάρια του αλόγου μου. Ένα μέρος του πληθυσμού ήταν εκεί και στη μέση μιας ομάδας μικρών κοριτσιών που κρατούσαν τεράστιες ανθοδέσμες από λουλούδια του αγρού , τρία αγόρια ανέμιζαν δύο ελληνικές σημαίες και μια γαλλική. Τότε ένας γέροντας με μακριά άσπρα μουστάκια , που πλαισίωναν ρυτιδωμένα μάγουλα, προχώρεσε. Κρατούσε στα χέρια τα οποία έτρεμαν πολύ, ένα φύλλο σχολικού τετραδίου, στο οποίο ήταν γραμμένος ο λόγος του, ένας λόγος συγκινητικός , ο οποίος αναφερόταν στην Γαλλία την πατρίδα των αδυνάτων και των δικαίων αξιώσεων, και στους φτωχούς κατοίκους της Νιβίτσας, οι οποίοι προτιμούσαν τώρα το θάνατο παρά τον αποχωρισμό από την Ελλάδα. Ο ρήτορας τελείωσε με τρεις ζητωκραυγές , υπέρ της Ελλάδος , της Γαλλίας και της ένωσης της Ηπείρου με την μητέρα πατρίδα . Όλος ο κόσμος επαναλάμβανε ομόφωνα της ζητωκραυγές και πετούσε τα καπέλα στον αέρα.» Την ίδια εμπειρία γράφει ο Rene έζησα και στα χωρία Άγιος Βασίλειος, Λούκοβο, Πικέρνι, στην Χειμάρα πηγή του Ελληνισμού όπως την αποκαλεί, στο Δέλβινο, στην συνάντηση στη Μουζίνα και σε όλη την Ελληνικότατη Β. Ήπειρο , όπως τονίζει ο συγγραφέας.
Στην μονογραφία (σελ 29) για να «αποδείξετε» ότι και τα ονόματα του πληθυσμού της περιοχής του Βούρκου δεν είναι χριστιανικά – ελληνικά , αλλά κατά την γνώμη σας Αλβανικά, και σαν τεκμηρίου αυτού βασίζεστε στην μετάφραση από τα Τουρκικά στα Αλβανικά που στην αλβανική εκδοχή λύπη το γράμμα «s» και αναφέρεται ότι : “ Ne asnje emer nuk perdoret mbaresa s ndersa ne mbiemra ajo perdoret vetem ne 4 raste ( 2 ne Finiq e 2 ne Vurgu)”, και παραθέτει ο συγγραφέας έναν κατάλογο μεταφρασμένων από τα Τούρκικα στα Αλβανικά από κάποιον αλβανό μεταφραστή.
Αν είναι δυνατόν, να χρησιμοποιηθεί σαν τεκμήριο προσδιορισμού εθνικότητας ενός πληθυσμού η μετάφραση από μία γλώσσα σε άλλη μερικών ονομάτων του πληθυσμού της περιοχής. Κύριε συγγραφέα, όταν λέμε Γιώργο (Jorgo, στα αλβανικά όπως το γράφεται σελ 27), η Θανάση, Θανάσης (Thanasis, Thanasi), Γιάννη, Ιωάννη (Jani), Κώστας, Κώστα (Kosta) κ.λ.π. μιλάμε για τα ίδιο πρόσωπο, κάτι τέτοιο ισχύ και για όλα τα ονόματα που αναφέρετε στις σελίδες 26,27,28,29 30,31,32.της μονογραφίας. Τα ονόματα, που αναφέραμε πιο επάνω (και αυτά στις εν λόγο σελίδες ), είναι Ελληνικά και κατά επέκταση χριστιανικά, αυτό δεν χρειάζεται κανένα σχόλιο και από κανέναν. Η μετάφραση των ονομάτων από τα Τουρκικά σε κάποιες άλλες γλώσσες πιθανόν να είχαν το «s» αλλά και άλλους χαρακτήρες όπως Γεώργιος, Γεώργιο, Jorgo, George,Jorge, κ.λ.π., που είναι το ίδιο πρόσωπο, αλλά αυτό όμως δεν αλλάζει την εθνικότητα του ίδιου προσώπου. Για το συμπέρασμα σας λυπάμαι κ.συγγραφέα διότι είναι ανακριβής και ολισθαίνετε βγαίνοντας έξω από κάθε κοινή λογική. Η περίοδος της Τουρκοκρατίας στην Ήπειρο (1453-1913) ήταν μια μαύρη εποχή που έριξε την Ήπειρο σε πυκνότερο σκοτάδι. Για την περίοδο αυτή υπάρχουν πολλές εκατοντάδες ιστορικές έρευνες που καταγράφουν την πολιτική ,οικονομική και στρατιωτική δράση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η αλλαξοπιστία ήταν ένας από τους κυριότερους σκοπούς της Υψηλής Πύλης. Έτσι ολόκληρα χωρία των επαρχείων Αυλώνας και Δελβίνου εσύρθησαν με τη βία στην αλλαξοπιστία, δηλαδή υποχρεωτικά άλλαξαν θρησκεία από χριστιανοί ορθόδοξοι σε μουσουλμάνοι. Ο Αραβαντινός αναφέρει ονομαστικά τα χωριά : Ζουλίατες, Προγονάτες, Γκολέμι, Πιτσάρι, Παντελεήμων, Αβαρίτσα, Κούτσι, και Καλλαράτες. (Π.Αραβαντινός, Α 245).
Οι Βορειοηπειρώτες ( Οι περιοχές του Βούρκου, Χιμάρας, Δρόπολής,Ρίζων κ.α) επαναστάτησαν το 1914, πέτυχαν να ιδρύσουν ένα κράτος de facto και παρέμειναν στην Αλβανία, με τη σαφή προϋπόθεση ότι θα καταχωρηθεί το
δικαίωμα τους για αυτοδιάθεση. Σεβάστηκαν με την πράξη αυτή οι Βορειοηπειρώτες την απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων ελπίζοντας πως θα γίνει όπως και είχε αποφασιστεί .
Οι Αλβανοί όχι μόνο τους αρνήθηκαν εκ των υστέρων αυτή την αυτοδιάθεση, αλλά οι αλβανικές αρχές προσπάθησαν και προσπαθούν και σήμερα να ξεριζώσουν την ελληνική μειονότητα, στις περιοχές αυτές και οπουδήποτε αλλού στη χώρα, με πολλούς τρόπους. Υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα όπως εκδίωξη από τον στρατό, την αστυνομία, τις δημόσιες υπηρεσίες όλων των υπηρετούντων με ελληνική καταγωγή, εγκατάσταση Αλβανών στις περιοχές της ελληνικής κοινότητας, για την αλλοίωση της δημογραφικής σύνθεσης στις περιοχές αυτές. Το επίσημο κράτος δεν αναγνωρίζει όλες τις περιοχές με Έλληνες κατοίκους σαν «μειονοτικές», άλλα μόνο μια περιοχή πολύ μικρή εκτάσεως, έχουν κλίσει πολλά ελληνικά σχολεία, δεν έχουν αποδοθεί τα περιουσιακά στοιχεία των ορθόδοξων ναών και μοναστηριών, τέλος με συνεχείς πράξεις βίας, παραβιάσεων, ληστειών, κλπ. συντηρείται ένα αίσθημα ανασφάλειας στην ελληνική κοινότητα, κάτω από φανερή αδιαφορία των αρχών ή της αστυνομίας.
Χαρακτηρίστηκα εδώ μπορεί να τονίσουμε την απόφαση με αριθμό 5339 τις 23 Απριλίου 1971,της Αλβανικής Κυβέρνησης, «περί αλλαγής ονομάτων και επωνύμων» που διάταζε τα ληξιαρχικά γραφιά, να μην γίνεται η απογραφή των νεογέννητων βρεφών, με ονόματα που δεν ανταποκρινότανε στην ιδεολογική γραμμή του Κόμματος Εργασίας της Αλβανίας, αλλά και την αλλαγή των τοπωνυμιών και των αρχαιολογικών ευρημάτων ( τα οποία «βαπτίσθηκαν» Αλβανικά). Κ. συγγραφέα δεν είναι δυνατόν να μη γνωρίζεται αυτή την απόφαση της Αλβανικής Κυβέρνησης, γιατί πάτε να γράψετε μια μονογραφία για την περιοχή του Βούρκου, εκτός ένα την περιοχή αυτή δεν την θεωρείται περιοχή της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας.
Η απόφαση 5339 τις 23/4/1971, της Αλβανικής Κυβέρνησης, αποδεικνύει για μια άλλη φορά την πολιτική της κυβέρνησης έναντι της ΕΕΜ, και αυτό είναι από τα πιο βρώμικα υπολείμματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην περιοχή, που συνεχιστικέ με τον ίδιο ζήλο και προγραμματισμένα από τις Αλβανικές Κυβερνήσεις μετά την ίδρυση του Αλβανικού Κράτους (1914).Η μονογραφία σας κ.συγγραφέα προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες στην πολιτική αυτή, ενώ εσείς μιλάτε για ένα «s» που δεν το εμφανίζει ο μεταφραστής όταν μεταφράζει τα ονόματα από την Τουρκική στην Αλβανική γλώσσα .!!
( Συνεχίζεται )
Σημείωμα
1. Στο δεύτερο και τρίτο μέρος της απάντησης αυτής που θα ακολουθήσουν, θα αναφερθούμε και θα δώσουμε απαντήσεις στα άλλα κεφάλαια της μονογραφίας , που και σε αυτά διαπιστώνονται ιστορικές διαστρεβλώσεις και ολισθήσεις από την αντικειμενική πραγματικότητα
2. Πληροφορήθηκα αργά, ( όταν είχε ολοκληρωθεί το πρώτο μέρος της απάντησης), από κάποιον καθηγητή ( Α.Μ.) ότι ο συγγραφέας κ.Σ.Σκούρτης δεν βρίσκεται πια εν ζωή. Τότε, τιμώντας την μνήμη των νεκρών, υποχρεώθηκα να κάνω μια ανασύνταξη της εργασίας και να μην απευθύνομε πλέον στο όνομα του συγγραφέα αλλά μόνο με τον όρο συγγραφέα, χωρίς καμία άλλη υποχώρηση.
